Op zoek naar The Glory of the Sea

David Coppoolse & Steven de Joode

Eeuwenlang was Gloria maris de kostbaarste, zeldzaamste en meest begeerde schelp op aarde. Verzamelaars waren bereid fortuinen voor een mooi specimen neer te leggen. De schelp werd in 1757 voor het eerst genoemd in de catalogus van de Nederlandse schelpen-verzamelaar Sluyter. Pas in 1777 werd de soort officieel beschreven en afgebeeld als Conus Gloria Maris (Conidae) door de Duitse schelpenverzamelaar J.H. Chemnitz. Tijdens een veiling In 1796 (waar ook de Gloria maris te koop was) werd voor enkele minder zeldzame schelpen uit de beroemde collectie van de Haagse liefhebber Pierre Lyonet meer geld betaald dan voor een schilderij van Johannes Vermeer. Bijna 200 jaar later, rond het midden van de twintigste eeuw, bleek de herkomst van de schelpensoort in de westelijke Stille Oceaan te liggen. Tot die tijd waren er wereldwijd hooguit 30 exemplaren bekend, en pas de laatste decennia zijn er meer exemplaren gevonden, o.a. bij de oostkust van Nieuw Guinea, waardoor de kostbaarheid van de schelp navenant is afgenomen.

In de 19de eeuw was één van de mooiste exemplaren in het bezit van de Engelse verzamelaar Thomas Norris, die het verkocht aan zijn landgenoot Mrs De Burgh. Uiteindelijk kwam de schelp terecht in het British Museum (Natural History). Het is vermoedelijk juist dit exemplaar geweest dat de evangelistische jeugdboekenschrijfster Francesca (Fanny) Maria Steele (1848-1931) vlak daarna heeft geïnspireerd tot het schrijven van een godsvruchtige detective met Gloria maris als onwaarschijnlijke hoofdpersoon: The Glory of the Sea, gepubliceerd in 1887 bij de Religious Tract Society onder het pseudoniem Darley Dale. Het boekje vertelt het sentimentele verhaal van de vondst, diefstal en terugvondst van Gloria maris.

Het boekje is echter meer dan een detective: het is in feite een bescheiden conchologische verhandeling voor kinderen, en bevat een lange en informatieve lijst van schelpen die aan de Britse kust zijn aan te treffen. Het met eenvoudige zwart/witte houtsneden geïllustreerde verhaal sluit merkwaardig genoeg vrij abrupt af met een christelijke moraal, waarin de almacht van de Allerhoogste, de schepper van de Gloria maris, wordt bejubeld. Dit herinnert aan de achttiende-eeuwse fysicotheologische traditie, waarin de grootsheid van het opperwezen werd gezocht in de natuur, inclusief de meest onaanzienlijke schepsels. Deze boodschap lijkt evenwel moeilijk te verenigen met Fanny Steeles spannende verhaal over een kostbare schelp, die niet zozeer bescheiden godsvrucht als wel ieders afgunst en hebzucht leek op te wekken.

Vandaag de dag is het eenvoudige boekje zeldzamer dan de ooit zo kostbare schelp. Peter Dance, de grote kenner van historische schelpenverzamelingen, heeft in zijn leven slechts drie exemplaren in handen gehad. Het boekje is voor veel liefhebbers van schelpenboeken dan ook een vrijwel onbereikbaar desideratum. Er bestaan minstens drie varianten: gebonden in bruin, rood en blauw linnen. Wereldwijd worden slechts enkele exemplaren in institutionele bibliotheken bewaard. “A copy of the original edition would certainly constitute a very precious addition to any conchological library”, concludeerde Kathleen Cecala dan ook terecht.

DALE, Darley [pseud. Maria Fanny Steele]: The Glory of the Sea. London: The Religious Tract Society, [1887].
Zie verder:
CECALA, Kathleen ‘The Search for Darley Dale (and The Glory of the Sea)’, in: American Conchologist, vol. 37, No.2, June 2009.
DANCE, S. Peter: Shell Collecting. An Illustrated History. London: Faber and Faber, 1966 (2e dr. Leiden, 1986).
KOHN, Alan J.: A Chronological Taxonomy of Conus, 1758-1840. Washington and London: Smithsonian Institution Press, 1992.

Advertisements
Dit bericht werd geplaatst in Book History, Natural History. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s